Renowacja oranów

Krótka historia instrumentu

Jednym z elementów wyposażenia kościoła w Wilkszynie są mechaniczne organy piszczałkowe. Zostały wybudowane w 1868 roku przez znanego wrocławskiego organmistrza Eduarda Theinerta (ur. 1830 – zm. 1895). Według naszej najlepszej wiedzy jest to ostatni instrument tego organmistrza, który przetrwał do dnia dzisiejszego. Pozostałe ucierpiały wskutek zniszczeń II Wojny Światowej i pożarów. Nie znamy dokładniejszych okoliczności budowy instrumentu. Nie zachowały się także oryginalne plany czy rysunki konstrukcyjne.

Wilkszyńskie organy są niewielkim 8-głosowym instrumentem mechanicznym zbudowanym w stylu barokowym. Posiadają jeden manuał (klawiatura do gry rękami) oraz klawiaturę pedałową (do gry nogami). Co wyjątkowe kontuar (miejsce, gdzie znajduje się manuał) zamykany jest zasuwanymi drzwiczkami.

Warto zaznaczyć, że 2016 roku wymieniono dmuchawę na cichobieżną.

Opis techniczny

Organy mechaniczne zasuwkowo-klapowe, 9-głosowe (docelowo 8-głosowe; szczegóły w opisie dyspozycji). Klawiatura mechaniczna wyłożona kością słoniową. Zakres manuału C-d3. Zakres pedału: C-d1.

Dyspozycja:

Manuał Klawiatura pedałowa
Gedakt Floete 8 Fuß
Salicional 8 Fuß
Principal 8 Fuß
Octave 4 Fuß
Octave 2 Fuß
Aeoline 8′
Portunal Floete 8 Fuß
Violon 8 Fuß
Subbass 16 Fuß
Peddal-Coppel

Dodatkowo:

Aeoline 8′ nie znajdowała się w oryginalnej dyspozycji instrumentu. W trakcie remontu zostanie usunięta aby przywrócić pierwotne brzmienie instrumentu.
Dzwonek kalikancki (choć miejsce dla kalikanta znajdowało się 2 metry od kontuaru) został niefachowo przerobiony na tremulant.


Renowacja organów

Nie ulega wątpliwości, że instrument potrzebuje pilnej reanimacji. Jak stwierdził portal organy.art.pl:

Instrument […] znajduje się w stanie agonalnym.

W rozmowie z nami Pan Czesław Chrobak, organmistrz który wykona remont organów, stwierdził:

To nie agonia. To śmierć kliniczna.

Organy wymagają gruntownej renowacji. Instrument jest rozstrojony, a pojedyncze piszczałki w ogóle nie działają. Wiele piszczałek jest zniszczonych do tego stopnia, że konieczna jest wymiana na nowe. Drewno jest popróchniałe oraz zniszczone przez owady.

Dlatego Ksiądz Proboszcz Zbigniew Bortnik podjął starania o uzyskanie pozwoleń i środków na remont organów.

Według wstępnych planów remont zostanie podzielony na dwa etapy: Pierwszy od lipca do listopada 2018 roku; drugi w 2019. Na czas remontu wnętrze organów zostanie zdemontowane i wywiezione do warsztatu organmistrzowskiego.

Planowany koszt remontu to 105 000 zł brutto.


Kronika postępu prac

Instrument przed remontem

Poniższe zdjęcia wykonano 18 marca 2018 roku.

Rozpoczęcie pierwszego etapu

25 sierpnia 2018 r. rozpoczęto demontaż miecha oraz większości elementów z wnętrza szafy organowej. Pozostały jedynie pojedyncze wiatrownice i niektóre mechanizmy. Zdemontowano klawiatury, prospekt oraz wszystkie piszczałki. W najbliższych dniach zostaną przetransportowane do pracowni organmistrzowskiej. Elementy znajdujące się w najlepszym stanie zostaną odrestaurowane; w przypadku pozostałych zostaną wykonane kopie. Wszystkie części powrócą do Wilkszyna dopiero w 2019 roku.